DM HT DLP CKD Thyroid ARI Joint Leuko Drugs NHSO NHSO Drugs

DM

Dx: FBS ≥ 126 (2 ครั้ง), HbA1c ≥ 6.5%, 2hr OGTT ≥ 200

Insulin Resistance: med.nixiestudio.com/ir

Guideline

Dx DM ➔ ปรับพฤติกรรม (อาหาร, Ex, คุม นน, งดเหล้า/บุหรี่) ➔ ประเมินอีก 1-3 Mo ➔ ตรวจ FBS, HbA1c, Lipid (TC, LDL, HDL, TG), Cr/eGFR, ACR / Urine Microalbuminuria, BP, BMI, ตา, เท้า (ประจำปี)

ถ้า FBS < 130 (คนแก่ 80↑ keep 160) & HbA1c < 7% ► คุมได้ F/U ต่อ

► คุมไม่ได้ Start ยา Metformin (ถ้า eGFR ≤ 30 ห้ามใช้) ➔ F/U ต่อ 2-3 Mo ► คุมได้ให้ Met ต่อ

► คุมไม่ได้ ➔ เพิ่ม SU ➔ F/U ต่อ 2-3 Mo ► คุมได้ F/U ต่อ

► คุมไม่ได้ ➔ เพิ่ม DPP-4i, SGLT2i ➔ ส่ง รพ

กรณี FBS > 250, HbA1c > 9%, นน ลด ➔ พิจารณา Insulin (NPH ± Regular) ➔ ส่ง รพ

Note: กรณีมี Proteinuria ➔ ACEI (Enalapril) ช่วยลดไตเสื่อม

Drug

1. Biguanide

• 1^st line drug: Metformin

• ลดการสร้างน้ำตาลจากตับ, เพิ่มการตอบสนองต่อ Insulin

• ข้อห้าม: ไตเสื่อมมาก (eGFR≤30)

• SE: ท้องเสีย, แน่นท้อง

• Metformin (500mg) ◉ pc ย/ช, 1x1ย → 1x2ชย → 1ช 2ย → 2x2ชย (Max ≤ 2000mg/d)
  (eGFR ≤ 30 ห้ามใช้, eGFR 30-45 Max ≤ 1000mg/d)

• Metformin XR (Extend Release, 500mg) ◉ od pc เย็น, 1x1ย → 2x1ย → 3x1ย → 4x1ย

2. Sulfonylurea

• Glipizide, Gliclazide, Glibenclamide

• กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่ง Insulin

• SE: Hypoglycemia, นน ขึ้น

• Glipizide (5mg) ◉ ac ช, ½x1ช → 1x1ช → 1ช ½ย → 1x2ชย → … → Max 20mg/d
  (เกิน 15mg แบ่ง bid)

3. Insulin

• NPH (Intermediate Acting) เริ่ม 1-2 ชม นาน 12-18 ชม

• Regular (Short Acting) เริ่ม ½-1ชม นาน 6-8ชม

• Ind: คุมด้วยยาไม่ได้, FBS สูงมาก > 250 ปรับตาม FBS, HbA1c

• NPH 0.1-0.2u/kg/d (sc) od hs หรือ bid acชน → เพิ่มทีละ 2u → Max 0.5-1 u/kg/d ➔ ตรวจ PPG (Post Prandial Glucose) ➔ เพิ่ม Regular (sc) ac 30min ➔ ส่ง รพ

• Mixtard (NPH 70%+Regular 30%) (sc) bid acชย

• Note: DM Type-2 ให้แค่ NPH or Mixtard ยกเว้น GDM, Type-1 อาจให้ NPH+Regular

4. DPP-4 Inhibitor

• Sitagliptin, Vildagliptin, Linagliptin (ใน CKD ไม่ต้องปรับ Dose)

• เพิ่ม Incretin → หลั่ง Insulin เพิ่มเมื่อกินอาหาร

• ไม่ค่อยทำให้ นน เพิ่ม

5. SGLT2 Inhibitor

• Empagliflozin, Dapagliflozin

• ขับน้ำตาลออกทางฉี่

• ดีต่อหัวใจ/ไต แต่แพง

6. Thiazolidinedione

• Pioglitazone

• เพิ่มความไวต่อ Insulin ในอวัยวะต่างๆ

• SE: บวมน้ำ, นน เพิ่ม → ระวังใน CHF

Lab

HT

Dx: วัด BP ≥ 140/90 2-3 ครั้ง

Guideline

วัด BP 2 ครั้ง/visit → Average BP ≥ 140/90 → Suspect HT

Confirm Dx → วัด BP ต่าง Visit (ห่าง ≥ 1wk) → ถ้ายัง ≥ 140/90 ก็ Dx HT ได้

ประเมิน Baseline Lab/Risk Factor (นัดอีกครั้ง เพราะต้อง NPO)

CBC, FBS/HbA1c, Lipid, Cr/eGFR, UA, (E’lyte), (ECG) เพื่อประเมิน Target Organ Dz (DM, CKD, CVD)

Grade 1 + ไม่มีโรคร่วม ➔ LSM 3-6mo

Grade 1 + มีโรคร่วม (DM, CKD, CVD) / Grade 2 ➔ เริ่มยาได้เลย

• ไม่มีโรคร่วม ➔ Amlodipine (CCB)

• Elderly ➔ Amlodipine (CCB) / HCTZ (Thiazide)

• DM/CKD/Proteinuria ➔ Enalapril (ACEI) or Losartan (ARB) / CCB

• HF ➔ Enalapril (ACEI) or Losartan (ARB) / Atenolol (BB) [ระวังใน Active HF]

• CVD/CAD ➔ Atenolol, Propranolol (BB) / ACEI or ARB

F/U 1mo ดู BP, SE, Lab ตามยา ► BP ดี ➔ F/U ต่อ, Lab ซ้ำ q ½-1ปี

► BP ไม่ดี ➔ เพิ่ม Dose ยา/เพิ่มยาอีกกลุ่ม

• Amlodipine (CCB) + Enalapril (ACEI) or Losartan (ARB)

• HCTZ (Thiazide) + Enalapril (ACEI) or Losartan (ARB)

Drug

CCB (Calcium Channel Blocker)

Amlodipine (5mg) ◉ pc ช, 1x1ช → 2x1ช or 1x2ชย (Max 10mg/d)

Note: 1^st line drug สำหรับ HT ที่ไม่มีโรคประจำตัว

SE: เท้าบวม, ปวดหัว

Manidipine (20mg) [2^nd Gen] ◉ pc ช, ½x1ช → 1x1ช (Max 20mg/d)

Nifedipine (10mg) (Adalat) ◉ stat ➔ วัด BP q ½-1hr Target BP↓ ≤ 25%/24hrแรก, Max 30mg/2hr

Note: ใช้เฉพาะ HT Urgency เพราะออกฤทธิ์เร็วและสั้น, ไม่แนะนำให้อมใต้ลิ้นเพราะ BP↓ เร็วเกิน (Stroke, MI)

Safe: คนท้อง

Thiazide Diuretic

HCTZ (Hydrochlorothiazide) (50mg) ◉ pc ช, ½x1ช → 1x1ช (Max 50mg/d)

Note: ลด Systolic ได้ดีใน Elderly, ไม่ควรให้ Dose เย็น → ฉี่กลางคืน

SE: Na↓, K↓, Uric↑ (No Gout), FBS↑ (No DM) ➔ F/U Lab E’lyte, Uric, FBS

ACEI (ACE Inhibitor)

Enalapril (5,20mg) ◉ pc ช/น, (5mg) 1x1ช → 1x2ชน → (20mg) ½x1ช → 1x1ช → 1x2ชน (Max 40mg/d)

Captopril (25mg) ◉ ac ชทย, ½x2ชย → ½x3ชทย → 1x2ชย → 1x3ชทย (HF ลด Dose ลงครึ่งหนึ่ง)

Note: 1^st line drug ใน CKD + Proteinurea

SE: ไอแห้ง, K↑ ➔ F/U Lab E’lyte, Cr

ข้อห้าม: ไตเสื่อม (eGFR ≤ 30), คนท้อง

ARB (Angiotensin II Receptor Blocker)

Losartan (50mg) ◉ pc ช/ย, 1x1ช → 1x2ชย (Max 100mg/d)

Valsartan (80mg) ◉ od ช, 1x1 → 2x1

Note: 2^nd line drug ใน CKD + Proteinurea, ใช้แทน ACEI ถ้ามีไอแห้ง, ไม่ให้ร่วมกับ ACEI เลือกตัวใดตัวหนึ่ง

SE: K↑ ➔ F/U Lab E’lyte, Cr

ข้อห้าม: ไตเสื่อม (eGFR ≤ 30), ท้อง

BB (Beta Blocker)

Atenolol (50mg) (B1♥ Blocker) ◉ pc ช, ½x1ช → 1x1ช → 1½x1ช → 2x1ช

Propranolol (40mg) (B1♥, B2ปอด Blocker) ◉ pc ชย, 1x2ชย → 2x2ชย → 3x2ชย → 4x2ชย (Max 320mg/d)

Note: ใช้ใน CVD, CAD, ♥ เต้นเร็ว, Post MI

SE: ♥ เต้นช้า, บดบังอาการ Hypoglycemia

ข้อห้าม: หืดหอบ

Others

Hydralazine (25, 50mg) [Direct Vasodilator] ◉ pc แบ่ง 2-4ครั้ง, เริ่ม 10-25mg/d, Max 300mg/d

Safe: CKD ไตวาย, คนท้อง

Note: มักใช้ร่วมกับ BB + Diuretic เพื่อลด SE, Add-On ใน Resistance HT

SE: ♥ เต้นเร็ว, Headache, Flushing

Doxazosin (2,4,8mg) [α1 Blocker, Vasodilator] ◉ od hs, เริ่ม 1mg → 2mg → เพิ่มทีละ 2-4 mg → Max 16 mg/d

Note: ถ้ามี BPH (Benign Prostatic Hyperplasia) ช่วย Rx ได้, ให้ hs เพื่อลด Orthostatic Hypotension, Add-On ใน Resistance HT

DLP (Dyslipidemia)

Dx: TC ≥ 200, LDL ≥ 130, HDL < 40 (M) < 50 (F), TG ≥ 150

Thai CV Risk (Rama)

• med.nixiestudio.com/cv

• www.rama.mahidol.ac.th/cardio_vascular_risk/thai_cv_risk_score/tcvrs.html

ใช้ Age, Gender, Smoke, DM, Systolic BP, TC or Waist & Height

Guideline

1. มี ASCVD ไหม (MI, ASC, CCS, PCI, CABG, PAD, Stroke/TIA)

►Yes ➔ Secondary Prevention (Very High Risk)

• เริ่ม Simvas High (40 mg/d ◉ hs)

• Goal: LDL < 55-70, ↓50% ➔ F/U: Lipid Profile q 1-3 Mo ➔ ปรับ Dose

►No ➔ คำนวณ Thai CV Risk + ปัจจัยเสี่ยงร่วม

High Risk

• Thai CV Risk ≥ 10% / DM ≥ 40yr + DM RF ≥ 2 / CKD 3 / LDL ≥ 190

• เริ่ม Simvas Mod-High (20-40 mg/d ◉ hs)

• Goal: LDL < 70, ↓50% ➔ F/U: Lipid Profile q 1-3 Mo ➔ ปรับ Dose

Mod Risk

• Thai CV Risk < 10% + Risk Enhancers ≥ 1

• เริ่ม Simvas Mod (20 mg/d ◉ hs)

• Goal: LDL < 100, ↓30% ➔ F/U: Lipid Profile q 1-3 Mo ➔ ปรับ Dose

Low Risk

• Thai CV Risk < 10% + No Risk Enhancer

• TLC (Therapeutic Lifestyle Change) เป็นหลัก

• พิจารณา Simvas Low (10 mg/d ◉ hs) ถ้า LDL ≥ 160

• Goal: LDL < 100, ↓30% ➔ F/U: Lipid Profile q 1-3 Mo ➔ ปรับ Dose

2. มี TG ≥ 500

• เริ่ม Gemfibrozil (Lopid) 300mg ◉ ac ชย, 1x2ชย → 2x2ชย (Max 1200mg/d)

• เพื่อลด TG, ป้องกัน Pancreatitis

• F/U: Lipid Profile q 1-3 Mo ➔ ปรับ Dose

DM Risk Factors (≥ 2)

DM ≥ 10 yr, HT, CKD, Albuminuria, Family CVD, Obese/Overweight, Smoking

Risk Enhancers (≥ 1)

Familial Hypercholesterolemia (FH), Family CAD อายุน้อย (ช <55, ญ<65), CKD 3-4, Subclinical Aterosclerosis (CIMT, CAC Score > 0), TG สูง (≥ 200) / HDL ต่ำ (ช <40, ญ <50), Metabolic Syndrome (BMI > 25)

Drug

Statin

Simvastatin (10, 20, 40mg) ◉ hs, Low=10mg, Mod=20mg, High=40mg

กิน hs เพราะตับสร้าง Chol ตอนกลางคืน

SE: Rhabdomyolysis, Myopathy

Note: ไม่ควรกินพร้อม Gemfibrozil หรือ น้ำ Grapefruit เสี่ยง Rhabdomyolysis/Myopathy

Fibrate

Gemfibrozil (Lopid) (300, 600mg) ◉ ac ชย, 1x2ชย → 2x2ชย (Max 1200mg/d)

Cholesterol Absorption Inhibitor

Ezetimibe (10mg) ◉ hs, 1x1น

SE: กล้ามเนื้อ

PCSK9 Inhibitor

Alirocumab, Evolocumab (sc)

กรณี Very High Risk, ใช้ Simvas + Ezetimibe ยังไม่พอ

Omega-3 Fatty Acid

EPA / DHA 2-4 g/d, Pure EPA 2-4 g/d

SE: เลือดออกง่าย

CKD

Dx: eGFR < 60 นาน 3 mo or ไตผิดปกติ นาน 3 mo

ไตผิดปกติ (3 ข้อแรก 2 ครั้ง/3 mo)

• Albuminuria: ACR (Albumin Creatinine Ratio) < 30, AER (Albumin Excretion Ratio) < 30

• Hematuria

• E’lyte ผิดปกติ จากท่อไต

• Radio ผิดปกติ, Structure ผิดปกติ, Kidney Transplant

Guideline

1. Dx

• Target: DM, HT, Elderly, Family Hx

• Lab: eGRF, ACR/AER

• Stage: G1-G5 & A1-A3

2. Init Mx (ทุก St.)

• คุม HT ► A1 (ACR<30) Target BP < 140/90
  ► A2 (ACR>30) Target BP < 130/80

• คุม DM: HbA1c < 7%

• คุม DLP: Statin

• TLC: ลดเค็ม, งดบุหรี่, Exercise

3. Rx

G1, G2 (eGFX ≥ 60)

• ถ้า HT/DM + A2↑ ➔ ACEI/ARB/Met/SimVas

G3a–3b (eGFR 30-<60)

• ACEI/ARB ต่อ (ถ้าไม่มี K↑)

• Met ลด Dose กรณี eGFR < 45, พิจารณา SGLT2-I ➔ Refer

• SimVas (Age ≥ 40 ให้ทุก Case)

• ลด Phosphate (Hotdog, Coke, นม, ชีส) เพราะไตขับออกไม่ได้

G4 (eGRF 15-<30)

• ACEI/ARB ตาม Tolerance

• Furosemide (Lasix) 20-80 mg/d ถ้ามี Volume Overload

• งด Met ➔ ใช้ Insulin/DPP4-I แทน ➔ Refer

• แก้ Anemia ➔ EPO (ถ้า Hb < 10) ➔ Refer

• CaCO₃ ถ้า Phosphate↑ (Phosphate Binding)

G5 (eGFR < 15) (ESRD)

• RRT (Renal Replacement Therapy) ➔ Dialysis or Kidney Transplant

• ยา EPO, CaCO3, Vit D

• คุม BP, Volume

• Refer ➔ Nephrologist

4. Refer

• G4↑ (eGFR < 30), A3 (ACR > 300)

• Uncontrol HT

• Recurrent AKI (Acute Kidney Injury)

  • Cr↑ ≥ 0.3/48hr, Cr↑ ≥ 1.5เท่า/7day, Urine Output <0.5ml/kg/hr in 6hr

• Severe E’lyte Imbalance

Drug

CKD (ชะลอการเสื่อมของไต)

• ACEI/ARB: 1^st line drug in CKD+Proteinuria

• Enalapril 5-20 mg ◉ bid pc

• Losartan 50-100 mg ◉ od

HT

• CCB: Amlodipine 5-10 mg/d

• BB: Atenolol 25-100 mg/d

• Thiazide: HCTZ 12.5-25 mg/d

• Loop Diuretic: Furosemide (Lasix) 20-80 mg/d (ใช้ใน St ท้ายๆ+น้ำเกิน)

DM

• Metformin: 500-2000 mg/d (eGFR < 30 ห้ามใช้, eGFR 30-45 Max=1000 mg/d)

DLP

• SimVas 10-40 mg/d

ยารักษาโรคแทรกซ้อน

Anemia

• Ferrous Sulfate 200mg 1x3

• EPO (Erythropoitin) (v) (sc) ➔ Refer

Ca, Phosphate

• CaCO3 500-1500 mg/d (Phosphate Binding)

• Vit D (Calcithriol) ➔ Refer

K↓

• SPS (Sodium Polystyrene Sulfonate) ➔ Refer

Hyperthyroidism

Dx: TSH↓, FT4↑, ใจสั่น, มือสั่น, เหนื่อยง่าย, กินมากแต่ นน↓, ขี้หงุดหงิด, เหงื่อออกมาก, ♥เร็ว

Graves’ Dz: Autoimmune, Thyroid อาจไม่โต, ตาโปน, หนังนูนแข็ง หน้าแข้ง (Myxedema) ➔ Thyroid Scan: Hot+Cold Nodule, RAIU↑ (Radioactive Iodine Uptake)

Toxic Adenoma: พบบ่อยใน 30-40yr, ก้อนเดี่ยว 3cm ➔ Thyroid Scan: มี Hot Nodule+ส่วนอื่นไม่เจอ

Toxic Multinodular Goiter: ขาด I, Elderly, Thyroid โตหลายก้อนมานาน ➔ Thyroid Scan: Inhomogeneous Uptake, Hot Nodule

Thyroiditis: Thyroid โตแข็ง กดเจ็บ, RAIU↓ < 5%

Guideline

Start MMI (2x1) or PTU (1x3)

➔ F/U FT4 q 2mo ➔ ปรับยาตาม FT4 (ควรจะปกติใน 2mo)

➔ Maintain MMI (1x1, 2x1) or PTU (1x1, 1x2) & F/U TFT q 3mo [นาน 1-1½ yr]

Drug

MMI (Methimazole) (10 mg) ◉ pc ช, 1x1 ➔ 2x1 ➔ 3x1

• ปรับยาตาม FT4 q 2mo

PTU (Propylthiouracil) (50 mg) ◉ pc, 1x2 ➔ 1x3 ➔ 2x3

• ใช้ในคนท้อง (1^st Tri), คนแพ้ MMI

• SE: เสี่ยงตับอักเสบกว่า MMI จึงไม่นิยมใช้ยกเว้นจำเป็น

Propranolol (10 mg) ◉ pc, 1x3 ➔ 1x4 ➔ 2x4

Atenolol (50 mg) ◉ od pcช, ½x1 ➔ 1x1 ➔ 1½x1 ➔ 2x1

• ไม่ใช่ยารักษา ใช้ลดอาการ เช่น ใจสั่น, มือสั่น, ♥เร็ว, Anxiety ระหว่างรอผลยาหลัก

Radioactive Iodine Therapy (¹³¹I)

• ใช้ใน Grave (≥30yr), Toxic Adenoma, Toxic Multinodular Goiter (Elderly)

• ข้อห้าม: คนท้อง, ให้นมบุตร, อายุ ≤ 20yr

Hypothyroidism

Dx: บวม, นน↑, เชื่องช้า, ซึมเศร้า, ท้องผูก, ผิวแห้ง, ขี้หนาว, อ่อนเพลีย, อ่อนแรง, ตะคริว, ชา, เสียงแหบ

Primary (@Thyroid): TSH↑, FT4↓

Hashimoto’s Thyroiditis: Autoimmune, พบบ่อยใน ญ 30-50yr, Thyroid โต แข็ง หลายก้อน นาน 10yr

Secondary (@Pituitary/Hypothalamus): TSH↓, FT4↓

Drug

Levothyroxine (25 mcg) ◉ od ac ช, 1x1ช, 2x1ช

• Elderly/♥Dz: ลดยา ½

• ปรับยา +12.5-25mcg q 2mo (Primary ตาม TSH, Secondary ตาม FT4)

• ไม่กินยาพร้อมนม, ชา, กาแฟ, CaCO₃, ธาตุเหล็ก เพราะลดการดูดซึม

• ส่วนใหญ่กินยาตลอดชีวิต

ARI (Acute Respiratory Infection)

Guideline

Step 1 ประเมินความรุนแรง: หอบมาก, SpO₂ ≤ 94%, ซึม, กินไม่ได้, ชัก ➔ Refer

Step 2 แยก URI/LRI ➔ มีหอบ, หายใจลำบาก, หายใจเร็ว ► LRI, ไม่มีหอบ ► URI

URI

Common Cold คัดจมูก, น้ำมูกใส, ไข้ต่ำ/ไม่มีไข้, ไอ/เจ็บคอเล็กน้อย หายได้ใน 7 วัน

Pharyngitis/Tonsillitis เจ็บคอมาก, กลืนลำบาก, ทอนซิลแดง/บวม อาจมีจุดหนอง, อาจมีไข้สูง

Sinusitis คัดจมูก, น้ำมูกข้นเขียว, ปวด/กดเจ็บหน้า, ไข้ต่ำ, เป็นนาน > 10 วัน

Otitis Media ปวดหู, หูอื้อ, อาจมีน้ำไหลออกจากหู, เด็กมักร้องกวน, ตรวจ TM แดง/โป่ง/ทะลุ

Flu A/B ไข้สูงเฉียบพลัน, หนาวสั่น, ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ, อ่อนเพลียมาก, Systemic Symptoms ชัด

LRI

Bronchitis ไอมาก (มัก >5 วัน), เสมหะใส/ขาว → เขียว, ไข้ต่ำ/ไม่มีไข้, เสียง Rhonchi/Wheeze, CXR ปกติ

Bronchiolitis (RSV) เด็ก < 2yr, ไอ, หอบ, หายใจเร็ว, Chest Retraction, Wheezing เด่น

Pneumonia ไข้สูง (>38.5), ไอ, หอบ, เจ็บหน้าอก, หายใจเร็ว, Crepitation/BS↓, CXR Infiltrate

Arthralgia

Osteoarthritis (OA)

• Hx: ปวดเมื่อใช้ข้อ, ไม่ฝืด, ไม่บวมแดง @ Knee, Hip, DIP, PIP

• Ix: X-Ray: Joint space narrowing, Erosion, Osteophyte

• Tx: NSAIDs, Intra-articular steroid

Rheumatoid Arthritis (RA)

• Hx: ข้อฝืด ตอนเช้า > 30min, Symmetric Polyarthritis @ MCP, PIP, Carpal

• Ix: RF, Anti-CCP, ESR, CRP

• Tx: NSAIDs, DMARDs (MTX, Hydroxychloroquine, Sulfasalazine, Leflunomide), Steroid

Gout

• Hx: ปวดเฉียบพลัน, ข้อบวมแดง @ MTP-1, Tarsal

• Ix: Serum Uric acid, Joint Aspiration for Synovial fluid analysis: MSU (Monosodium Urate) Crystals (Needle-shaped, Neg Birefringent)

• Tx: NSAIDs,
  Colchicine (Acute) 1.2mg ◉ → q 1-3hr 0.6mg (max 2-3mg/d) → [Prophylaxis] 0.6 mg od/bid,
  Allopurinol (Chronic) 100 mg ◉ od → titrate เพิ่ม 50-100mg q 2-5wk (max 800 mg/d) → target uric < 6mg/dL (ต้องเริ่มพร้อม Colchicine 0.6 mg/day or NSAIDs เพื่อป้องกัน Flare)

Septic Arthritis

• Hx: ไข้, Monoarthritis, ข้อบวมแดงมาก @ Knee, Hip

• Ix: Joint Aspiration: WBC↑, Culture+

• Tx: Antibiotic IV ตามเชื้อ

SLE

• Hx: Polyarthritis, ผื่นที่หน้า, ผมร่วง @ Carpal, MCP, PIP

• Ix: ANA, Anti-dsDNA, C3/C4, Urine Protein

• Tx: NSAIDs, DMARDs (Hydroxychloroquine), Steroid, Immunosuppressant

Ankylosing Spondylitis

• Hx: Low Back Pain, ชาย อายุน้อย @ SI (Sacro-Iliac) Joint, Spine

• Ix: HLA-B27, X-Ray SI Joint

• Tx: NSAIDs, Biologic agents (bDMARDs)

Psoriatic Arthritis

• Hx: ผื่น Psoriasis, เล็บ Pitting @ DIP, Spine, Asymmetric

• Ix: Clinical ± X-Ray

• Tx: NSAIDs, DMARDs, Biologic agents (bDMARDs)

Reactive Arthritis

• Hx: หลังติดเชื้อ Urinary, GI @ Knee, Tarsal, SI Joint

• Ix: HLA-B27, Chlamydia

• Tx: NSAIDs, DMARDs (Sulfasalazine), Steroid, Doxycycline/Azithromycin (กรณีพบ Chlamydia)

Leukorrhea

Drugs

Note: mkd=mg/kg/dose, MKD=mg/kg/day

NHSO

Checklist

• แนะนำชื่อ Doctor, ยืนยัน Patient

• ซักประวัติการเจ็บป่วย

• สอบถามโรคประจำตัว

• สอบถามประวัติแพ้ยา / ยาที่ทานประจำ

• แจ้ง Dx

• แนะนำเรื่องโรค, การดูแลตนเอง, การใช้ยา

ระบบทางเดินอาหาร (GI Group)

Bacterial Foodborne Intoxication (อาหารเป็นพิษจากเชื้อแบคทีเรีย)

Hx: คลื่นไส้ อาเจียนนำ ปวดบิดท้อง ท้องเสียมีกลิ่นแรง บางครั้งมีไข้

Tx: ORS, Paracetamol (ถ้ามีไข้), Simeticone, ถ้าปวดท้องมากให้ Hyoscine, งดอาหารมัน/นม

Diarrhea And Gastroenteritis (ท้องร่วง/กระเพาะลำไส้อักเสบ)

Hx: ถ่ายเหลวหลายครั้ง อาจมีไข้/ปวดท้อง คลื่นไส้

Tx: ORS, Paracetamol, Simeticone ช่วยแน่นท้อง, Antacid suspension ถ้ามีอาการแสบท้องร่วม

Gastritis (กระเพาะอักเสบ)

Hx: ปวดท้องส่วนบน แสบร้อน แน่น อาการดีขึ้นหลังทานอาหาร

Tx: Omeprazole, Antacid tablet/suspension, Simeticone ถ้าท้องอืดร่วม

Dyspepsia (อาหารไม่ย่อย/จุกแน่นท้อง)

Hx: จุกแน่น อิ่มง่าย เรอเปรี้ยว หลังทานอาหารมันหรือเผ็ด

Tx: Omeprazole, Antacid tablet, Simeticone, ปรับพฤติกรรม

Abdominal And Pelvic Pain / Other Abdominal Pain

Hx: ปวดท้องแบบไม่จำเพาะ

Tx: Simeticone ถ้าแน่นท้อง, Antacid ถ้าแสบท้อง, Paracetamol บรรเทาปวด

ระบบตา (Ophthalmology Group)

Viral Conjunctivitis (ตาแดงจากไวรัส)

Hx: ตาแดง คัน น้ำตาไหล ไม่มีขี้ตามาก มักมีต่อมน้ำหน้าใบหูโต

Tx: Chlorpheniramine (ลดคัน), Normal saline ล้างตา, ประคบเย็น

Conjunctivitis / Acute Conjunctivitis (เยื่อบุตาอักเสบ)

Hx: แดง แสบ มีขี้ตา โดยมากดีขึ้นใน 3–5 วัน

Tx: Chlorpheniramine, ประคบเย็น, ถ้าระคายเคืองมากให้ artificial tears (ถ้ามี)

Hordeolum / Chalazion (กุ้งยิง/ตุ่มที่หนังตา)

Hx: ตุ่มเจ็บที่ขอบเปลือกตา บางครั้งมีหนองที่ปลายตุ่ม, Chalazion มักไม่เจ็บ

Tx Hordeolum: Dicloxacillin 500 mg PO 4 ครั้ง/วัน 5–7 วัน, ประคบอุ่น, รักษาความสะอาดรอบตา

Tx Chalazion: ประคบอุ่น 10–15 นาที วันละ 3–4 ครั้ง, Chlorpheniramine ถ้าบวมคัน

ระบบหู – การทรงตัว (Vestibular Group / Dizziness)

Benign Paroxysmal Vertigo (บ้านหมุนไม่รุนแรง)

Hx: เวียนแบบหมุน ๆ ชัดเจนเวลาเปลี่ยนท่า ไม่มีอาการทางสมอง

Tx: Dimenhydrinate หรือ Betahistine 6 mg tid, แนะนำหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหวเร็ว ๆ ของศีรษะ

Disorders Of Vestibular Function (ความผิดปกติของระบบการทรงตัวของหู)

Hx: โคลงเคลง โหวง ๆ เดินเซ ไม่มีเสียงหูดังนำ

Tx: Dimenhydrinate

ระบบทางเดินหายใจส่วนบน (URI Group)

Common Cold (หวัดทั่วไป)

Hx: น้ำมูกใส ไอ เจ็บคอ อ่อนเพลีย ไม่มีไข้สูง

Tx: Brompheniramine+Phenylephrine, Paracetamol, Dextromethorphan สำหรับอาการไอ

Viral Infection (unspecified)

Hx: ไข้ต่ำ ๆ ปวดเมื่อย น้ำมูก เจ็บคอ ไม่มีจุดเด่นเฉพาะ

Tx: Paracetamol, Brompheniramine, น้ำเกลือกลั้วคอ

Acute Pharyngitis / Tonsillitis

Hx: เจ็บคอ แสบคอ กลืนลำบาก อาจมีไข้

Tx: Paracetamol, Brompheniramine, น้ำอุ่นผสมน้ำเกลือกลั้วคอ, Dextromethorphan ถ้ามีไอ

Acute Sinusitis

Hx: คัดจมูก หน้าบีบปวดกดเจ็บข้างแก้ม หนัก ๆ หน้า หนองไหลลงคอ

Tx:

– Brompheniramine + Phenylephrine ลดบวมน้ำมูก

– Paracetamol

– Normal saline ล้างจมูก

(ไม่มี Augmentin → ทำได้แค่ symptomatic)

Allergic Rhinitis / Vasomotor Rhinitis

Hx: คันจมูก จาม น้ำมูกใส โดยเฉพาะตอนเช้า

Tx: Chlorpheniramine, Brompheniramine, Sinus rinse

ผิวหนัง–เนื้อเยื่ออ่อน (Dermatology)

Urticaria (ลมพิษ)

Hx: ผื่นนูนแดง คันมาก เกิดเป็นปื้น ๆ หายไว

Tx: Chlorpheniramine, ประคบเย็น

Cellulitis (เนื้อเยื่ออักเสบ)

Hx: บวม แดง ร้อน เจ็บ อาจมีไข้

Tx: Paracetamol, ประคบอุ่น

(ไม่มียาฆ่าเชื้อในลิสต์ → ต้องส่งต่อ)

กลุ่มไข้/อาการทั่วไป (General symptoms)

Fever / FUO (ไข้)

Hx: ตัวร้อน ปวดเมื่อย หนาวสั่น

Tx: Paracetamol, ORS ถ้าซึม/อาเจียน

Headache (ปวดศีรษะ)

Hx: ปวดตื้อ หนัก ๆ ศีรษะ

Tx: Paracetamol, Hydration

2019 nCoV (โควิด)

Hx: ไข้ ไอ เจ็บคอ เสมหะ เหนื่อย อาจสูญเสียกลิ่น

Tx: Paracetamol, Brompheniramine, หน้ากาก พักผ่อน น้ำมาก

(ไม่มียาเฉพาะ COVID)

กลุ่มข้อ–กล้ามเนื้อ (MSK Group)

Monoarthritis / Polyarthritis / Other Arthritis

Hx: ข้อบวม แดง ร้อน เจ็บ ขยับลำบาก

Tx: Paracetamol (เพราะไม่มี NSAIDs ในลิสต์), ประคบอุ่น

Polyarthrosis / Primary Osteoarthrosis

Hx: ปวดข้อเรื้อรัง เสียงลั่นขณะขยับ ข้อฝืดตอนเช้า

Tx: Paracetamol, ออกกำลังกายเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อ

Low Back Pain / Muscle Strain / Myalgia

Hx: ปวดกล้ามเนื้อเฉพาะจุด หลังหนัก ๆ ยกของผิดท่า

Tx: Paracetamol, ประคบร้อน, นวดเบา ๆ, ยืดกล้ามเนื้อ

NHSO Drugs

กลุ่มยาฆ่าเชื้อ/ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics)

• Amoxicillin 500 mg — 1 เม็ด ทุก 8 ชม.

• Dicloxacillin 500 mg — 1 เม็ด ทุก 6 ชม. ก่อนอาหาร

• Norfloxacin 400 mg — 1 เม็ด วันละ 2 ครั้ง (สำหรับ UTI บางกรณี)

• Roxithromycin 150 mg — 1 เม็ด วันละ 2 ครั้ง

• Molnupiravir — 800 mg (4 แคปซูล) วันละ 2 ครั้ง 5 วัน ตามแนวทางโควิด

กลุ่มยาแก้ปวด ลดไข้ (Analgesics)

• Paracetamol 500 mg — 1–2 เม็ด ทุก 6 ชม.

• Flunarizine 5 mg — 1 เม็ดก่อนนอน (ใช้ป้องกันไมเกรน)

กลุ่มยาต้านอักเสบ คลายกล้ามเนื้อ (NSAIDs / Muscle Relaxant)

• Diclofenac sodium 25 mg — 1 เม็ด วันละ 2–3 ครั้งหลังอาหาร

• Ibuprofen 400 mg — 1 เม็ด ทุก 6–8 ชม. หลังอาหาร

• Mefenamic acid 500 mg — 1 เม็ด ทุก 8 ชม. หลังอาหาร

• Piroxicam gel — ทาบาง ๆ วันละ 2–3 ครั้ง

• Tolperisone 50 mg — 1 เม็ด วันละ 3 ครั้ง (คลายกล้ามเนื้อ)

• Paracetamol + Orphenadrine — 1 เม็ด วันละ 2–3 ครั้ง (ลดปวด + คลายกล้ามเนื้อ)

กลุ่มแก้แพ้ แก้ไอขับเสมหะ (Antihistamines / Expectorants)

• Cetirizine 10 mg — วันละครั้งก่อนนอน

• Brompheniramine 4 mg + Phenylephrine 10 mg — 1 เม็ด วันละ 2–3 ครั้ง

• Hydroxyzine 10 mg — 1–2 เม็ด วันละ 3 ครั้ง (ง่วงค่อนข้างมาก)

• Ambroxol 30 mg — 1 เม็ด วันละ 2–3 ครั้งหลังอาหาร

• Dextromethorphan 15 mg — 1–2 เม็ด ทุก 6 ชม. (ระงับไอ)

• ยาอมมะแว้ง — อมตามอาการ

กลุ่มยาแก้เวียนศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน (Vertigo)

• Dimenhydrinate 50 mg — 1 เม็ด ทุก 6–8 ชม.

• Domperidone 10 mg — 1 เม็ด ก่อนอาหาร 3 ครั้ง/วัน

• Betahistine mesilate 6 mg — 1–2 เม็ด วันละ 3 ครั้ง (ใช้ในเวียนศีรษะจากหูชั้นใน)

กลุ่มทางเดินอาหาร (Gastrointestinal)

• Omeprazole 20 mg — 1 เม็ด ก่อนอาหารเช้า

• Antacid tablet — 1–2 เม็ด เคี้ยวเวลามีอาการ

• Antacid suspension "ยาธาตุน้ำขาว" — 10–15 ml ทุก 4–6 ชม.

• Milk of magnesia — 15–30 ml เวลาเกิดท้องผูก

• Simeticone 80 mg — 1 เม็ด ทุก 6 ชม. หลังอาหาร (ลดแก๊ส)

• Hyoscine-N-butylbromide 10 mg — 1–2 เม็ด ทุก 6 ชม. (บรรเทาเกร็งท้อง)

• Activated charcoal 250 mg — 2–4 เม็ด เมื่อท้องเสีย/อาหารเป็นพิษ

• ORS — ดื่มตามน้ำหนักตัว/อาการขาดน้ำ

กลุ่มระบบผิวหนัง (Dermatologic)

• Triamcinolone acetonide 0.1% cream — ทาวันละ 1–2 ครั้ง (ผื่นแพ้)

• Triamcinolone oral paste — ทาบริเวณแผลร้อนใน วันละ 2–3 ครั้ง

• Topical clindamycin 2% cream — ทาบาง ๆ วันละ 2 ครั้ง

กลุ่มยาหยอดตา (Eye Drops)

• Antazoline eyedrop — หยอด 1–2 หยด วันละ 2–3 ครั้ง

• Poly-Oph — หยอด 1–2 หยด วันละ 3–4 ครั้ง

• Tear eye drop (น้ำตาเทียม) — หยอดได้ตามต้องการ

อาหารเสริม (Supplements)

• Vitamin B Complex — 1 เม็ดวันละครั้ง

• Vitamin C — 1 เม็ดวันละครั้ง

กลุ่มเวชภัณฑ์ (Supplies)

• Gauze, cotton — อุปกรณ์ทำแผล

• Normal saline irrigation 1000 ml — ล้างแผล, ล้างตา, ล้างจมูก

• Alcohol 70% — ใช้เช็ดทำความสะอาดผิวหนัง

• Povidone iodine — ทา/ล้างแผล

🤧 กลุ่มโรคระบบทางเดินหายใจส่วนบน (Upper Respiratory Tract Infections)

👂 กลุ่มโรคหู คอ จมูก และเวียนศีรษะ

👁️ กลุ่มโรคตา

🦠 กลุ่มโรคติดเชื้อทั่วไป (Infections)

😩 กลุ่มโรคระบบทางเดินอาหารและอาการไม่พึงประสงค์

🦴 กลุ่มโรคข้อและกล้ามเนื้อ (Musculoskeletal)

👩‍⚕️ กลุ่มโรคผิวหนังและช่องปาก

Copyright © NiXiE Studio, All rights reserved.